Mali

ACHTERGRONDINFORMATIE

Mission accomplished?

De redactie van Carré was ten tijde van het begin van de missie in Mali in contact gekomen met een in het land woonachtige en werkzame landgenoot die bereid was op gezette tijden verslag te doen van het leven en de gebeurtenissen in dat land. Wij hadden de bedoeling met deze reportages een beeld te schetsen van het leven en de problemen van de bevolking waar onze militairen mee te maken zouden kunnen krijgen. Uit veiligheidsoverwegingen hebben wij deze bijdragen altijd geplaatst zonder de naam van de auteur bekend te maken. Nu de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA ten einde loopt, betekent dat ook het einde van deze reeks artikelen over het dagelijkse leven van de Malinezen. Mission accomplished is de 28e en laatste bijdrage in deze reeks. De redactie wil bij deze haar dank en waardering uitspreken voor de artikelen van onze correspondent in Mali. Alle goeds en succes voor de toekomst in een hopelijk veiliger Mali, waar onze militairen een bijdrage aan hebben mogen leveren. Merci beaucoup et au revoir.


Redactie

Lees hieronder de afsluitende bijdrage

Mission accomplished?

De Nederlandse bijdrage aan MINUSMA, de vredesmissie in Mali, zit er grotendeels op. Nadat de helikopters en hun crews eerder al uit Mali vertrokken, hebben de Nederlanders kamp Castor in Gao per 1 mei jl. formeel overgedragen. Het zit erop! Mission accomplished? Een simpele vraag, waarop geen eenvoudig of eenduidig antwoord te geven is.

Wat heeft het Mali gebracht?

Is Mali beter geworden van de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA of van de aanwezigheid van MINUSMA in het algemeen? Wat zou het mooi zijn, als daar een volmondig ja op geantwoord kan worden. In de praktijk is dat echter niet het geval. De situatie in de noordelijke provincies van Mali is zeker niet verbeterd sinds de installatie van de vredesmacht in juli 2013. De situatie in het midden van het land is verslechterd. Is er een direct verband tussen MINUSMA en de verslechterde situatie in Mali? Helaas hebben VN-missies niet altijd het beoogde resultaat. In het geval van Mali zal zeker meespelen dat het mandaat niet aansloot en aansluit bij de realiteit ter plaatse. Er was geen vrede in het noorden van Mali ten tijde van de installatie van MINUSMA. Er kon dus ook geen vrede gehandhaafd worden. De goede intenties van veel mensen ten spijt, was en is het onmogelijk om binnen het huidige mandaat te stabiliseren en het tij ten goede te keren.

Wat heeft het de Malinezen gebracht?

Hoe kijken de Malinezen terug op de Nederlandse bijdrage aan de VN-missie? Daarbij gaat het primair om Gao, waar de Nederlanders gelegerd waren. In de stad zelf leven de bewoners in relatieve rust, mede dankzij de rol die de Nederlandse militairen er speelden. Gao kan terugkijken op een respectvolle houding van de Nederlandse militairen. Wellicht zijn er op de werkvloer vriendschappen ontstaan tussen militairen, hun Malinese tolken en de lokale medewerkers op het kamp. Vriendschappen, die wellicht voortduren na het vertrek.
Buiten Gao en de internationale gemeenschap in Bamako, is de Nederlandse bijdrage aan de missie voor de Malinese bevolking niet of nauwelijks zichtbaar geweest. Dat de Nederlanders inmiddels vertrokken zijn, zal het overgrote deel van de bevolking niet meegekregen hebben of slechts op radio of tv vernomen hebben.

Wat heeft het Nederland gebracht?

Nederland verloor twee mensen door een mortierongeval en twee door een ongeval met een helikopter. De missie kwam oog in oog met de uitdagingen en leermomenten, gerelateerd aan het terrein, de cultuurverschillen en onbeïnvloedbare factoren als temperatuur, zandstormen en fijnstof. Toch sprak premier Rutte recent uit dat de bijdrage aan de missie in Mali zinvol geweest is. Peter Gordijn en Reinout Sterk schetsen op basis van hun persoonlijke ervaringen in Mali in hun respectievelijke boeken Wakker! en De Missie Mali een ander beeld. Heeft de kostbare Nederlandse bijdrage aan MINUSMA op politiek niveau zijn vruchten afgeworpen? Of is er waardevolle informatie vergaard, die niet met het publiek gedeeld is?


Foto onder: Dogon of Peil? Die hoed past ons allemaal!

Een schamele oogst

Alles bij elkaar optellend lijkt het resultaat teleurstellend. De investering in mensen en middelen heeft nauwelijks kunnen bijdragen aan een beter leefklimaat, vrede en veiligheid voor de Malinezen.

Toch lijkt er zowel bij de VN als bij de regering in Bamako vooralsnog geen behoefte te zijn aan het beëindigen van de missie. Noch is de VN tot op heden bereid het mandaat te verruimen. Wel lijken ze hun werkterrein te willen uitbreiden; VN-medewerkers worden steeds vaker gezien in het centrum van het land. Terwijl er hier en daar iemand is, die de VN-militairen verwelkomt als de potentiële redders, zien anderen ze liever direct rechtsomkeert maken.

Groeiende weerstand

Steeds vaker klinkt vanuit de bevolking de oproep aan de internationale troepen om te vertrekken. Men heeft er geen vertrouwen meer in en vreest dat met het zuidwaarts optrekken van Barkhane en MINUSMA ook de rest van het land in de komende jaren ten prooi zal vallen aan banditisme, extremisme, jihadisme, terrorisme, aanslagen, bermbommen en wat dies meer zij.

In Bamako trokken bezorgde bewoners de straat op om te eisen dat het hoofdkwartier van de G5 uit de wijk Badalabougou vertrekt. Men heeft er simpelweg geen behoefte aan om naast een potentieel doelwit te wonen. De acties waren succesvol, de demonstranten werden gehoord en de G5 zal zijn hoofdkwartier elders moeten vestigen.

Ook in het midden van het land laat de bevolking door middel van protestmarsen van zich horen. De van oorsprong tolerante Malinezen beginnen hun geduld en begrip te verliezen. Ze willen rust en vrede en daar hebben Barkhane en de VN is zes jaar tijd voor hen niet zichtbaar aan weten bij te dragen.


Foto onder: Dogonland

Dogonland

In recente maanden is met name Dogonland regelmatig in het nieuws geweest. Het gebied in het centrum van het land, langs het Klif van Bandiagara - met een totale oppervlakte die ongeveer gelijk is aan Nederland - heeft veel geweld gezien. De conclusies, die door de internationale gemeenschap, de Malinese overheid en de internationale pers geventileerd worden, doen vaak geen recht aan de situatie. Terwijl wereldwijd gepropageerd wordt dat er eerst een gedegen onderzoek dient plaats te vinden alvorens er sprake kan zijn van een vermoedelijke dader, lijken er voor Mali andere regels te gelden. Door media en overheden wordt razendsnel na incidenten - zonder gedegen onderzoek - gecommuniceerd wie de daders zijn in de laatste aanslag.

Opmerkelijk is dat er onder de Dogon-bevolking slechts weinig mensen te vinden zijn, die geloven in het gepropageerde etnische conflict tussen hen en de Peul. Terwijl in het achterliggende jaar honderden Dogon het leven lieten, waren het vooral de Peul, die als slachtoffer geportretteerd werden. De Dogon reageerden veelal gelaten, vluchtten weg van huis en haard, maar verhieven nimmer hun stem.

Wie zijn de buitenlandse aanvallers, waarover ze onder elkaar spreken? Zijn het Peul uit andere landen, die hun Malinese broeders te hulp schieten, aangemoedigd door eenzijdige berichtgeving, die inspeelt op sentimenten? Zijn er buitenlandse mogendheden in het spel, die hun eigen agenda hebben om het centrum van Mali te destabiliseren? De waarheid zal wellicht nooit boven tafel komen.

De gouverneur van de regio Mopti werd na de aanslag op Sobane Dah uit zijn functie ontheven. Al ruim een jaar vroegen de Dogon om zijn aftreden. De gouverneur werd beschouwd als een man ie allereerst zijn eigen financiële belangen diende. De vreugde over zijn ontslag werd overschaduwd door verdriet en boosheid over het lot van de slachtoffers.

Belangen

In januari 2012 begon de neerwaartse spiraal in Mali met de opstand van Toeareg-rebellen. Hun diepgewortelde afkeer inwoner te zijn van Mali is niet nieuw. De Toeareg-bevolking heeft er nimmer een geheim van gemaakt dat ze niet geregeerd wenst te worden door zwarte Malinezen. Malinees hebben vele Toearegs zich nooit gevoeld. De geventileerde wens een eigen staat te hebben, druist echter in tegen het feit dat ze zich willen kunnen verplaatsen zonder daarbij gehinderd te worden door grenzen. Het is een publiek geheim dat het woestijngebied al sinds jaar en dag een doorgangsroute is voor smokkelaars van onder meer drugs, wapens en mensen. Wie de woestijn beheerst, is meester over de handelsroutes en kan zonder veel inspanning goed geld verdienen.

De handelsroutes en de grondstoffen, waaronder uranium, maken dat het woestijngebied niet alleen voor de Toeareg, maar ook voor andere partijen bijzonder interessant is.

Zolang de belangen zwaarder wegen dan het welzijn van de mensen, zal Mali geen vrede kennen.

Hiermee sluit uw correspondent de reeks bijdragen uit Mali af in de hoop dat de artikelen hebben bijgedragen aan een breder begrip over de cultuur en de situatie in het land. Terwijl de berichtgeving in de media doet vermoeden dat Malinezen op de smeulende resten van etnische conflicten proberen te overleven, is de werkelijkheid breder en genuanceerder. Er zijn delen van het land, die geregeerd worden door de wapens, er zijn in- en intrieste excessen en er zijn interne vluchtelingen. Ook gaat Mali mee in de vaart der volkeren en worden er alom initiatieven ontwikkeld. Het dagelijks leven gaat door. Er worden kinderen geboren en er sterven mensen aan ouderdom en ziekte. Er wordt gewerkt, verbouwd en gebouwd. Er wordt gefeest en er is luid gejuich als het nationale voetbalteam scoort. Er is verdriet, angst en onbegrip. En er is liefde en hoop.