Juridische zaken

door: Bert Blonk

Terugwerkende kracht

Een vaak voorkomend thema in mijn werk is terugwerkende kracht. Als een medewerker er achter komt dat hij/zij, vanaf een bepaalde datum in het verleden, recht heeft op een bepaalde aanspraak, dan kan hij een verzoek doen tot toekenning daarvan vanaf die datum.

Omdat alles in het bestuursrecht besluit-gebaseerd is, impliceert de stelling dat hij ten onrechte die aanspraak niet heeft, dat daaraan een onrechtmatig besluit uit het verleden ten grondslag ligt. Het probleem is natuurlijk dat tegen een oud besluit nu geen bezwaar meer kan worden gemaakt; deze staat in rechte vast door het verstrijken van de bezwaartermijn. Deze medewerker moet dus, juridisch-technisch gezien, aan het bevoegde gezag verzoeken om op dat oude besluit terug te komen.

In de rechtspraak is bepaald dat het bevoegde gezag alleen op het oude besluit hoeft terug te komen als sprake is van nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden. Worden deze niet door onze medewerker aangetoond, dan heeft zijn verzoek geen terugwerkende kracht.

Normaal gesproken wordt de verzochte aanspraak wél toegekend vanaf datum verzoek. Dit alles staat bekend onder de term ‘duuraanspraak’.

Laten we dit eens toepassen op een binnen Defensie niet denkbeeldige casus. Stel de medewerker komt er achter dat hij een aanspraak niet heeft, maar een vergelijkbare collega wel. Voor de medewerker is deze ontdekking een nieuw feit. Kassa derhalve?

Het kan zijn dat de toekenning van de aanspraak aan de collega niet rechtmatig was. Het bevoegde gezag is dan niet gedwongen om de aanspraak ook aan de medewerker toe te kennen op grond van het gelijkheidsbeginsel.

Een ooit gemaakte fout hoeft niet eindeloos herhaald te worden. Het kan ook zijn dat de toekenning aan de collega rechtmatig was. Het bevoegde gezag kan nu aldus redeneren dat de medewerker de onrechtmatigheid van het oude besluit vanuit de rechtspositie had kunnen vaststellen en dus bezwaar had kunnen maken. Er is dan geen sprake van een ‘nieuw feit’.

Het verzoek van de medewerker wordt toegekend met ingang van datum verzoek. Uiteraard is het ook mogelijk dat het bevoegde gezag, alle omstandigheden wegende, wél met terugwerkende kracht toekent. We hebben het dan over goed werkgeverschap.

Advertentie