DEFENSIEBELEID EN KRIJGSMACHT

COVID-19 en de plaats van de EU in het mondiale bestel

LKOL B.D. F.A. EBBELAAR

Afhankelijkheid en verzwakking

De coronaperiode heeft de afhankelijkheid van Europa laten zien. Afhankelijk vooral van China voor het produceren en transporteren van medische artikelen als mondkapjes en beschermende kleding. Het besef dringt door dat dit waarschijnlijk niet de enige producten betreft waarvoor we afhankelijk van andere landen zijn.

Op het wereldtoneel werden oude crisisreflexen ineens weer zichtbaar: eigen volk eerst. Onze bondgenoot de Verenigde Staten (VS) verbood de uitvoer van lokaal gemaakte Philips IC-apparatuur. En waren er meer voorbeelden. Europa kon er niet veel tegenin brengen. Onze offensieve geopolitieke en economische macht kan niet meer zoveel druk aan anderen opleggen. Onze wensen worden niet als eerste ingevuld.

Bovendien spreekt de EU nauwelijks met een gemeenschappelijke buitenlandstem, wat de internationale positie sterk verzwakt en afzonderlijke Europese staten zoals Frankrijk keer op keer in de verleiding brengt zelf een eigen koers te varen. Het vasthouden aan de afzonderlijke soevereiniteit ondergraaft de Europese stem. Dit wordt temeer versterkt door het vetorecht van de afzonderlijke leden. Zo kon het kleine Cyprus lange tijd een krachtig optreden tegen Rusland blokkeren en uitruilen voor steun tegen de regionale macht aan de zuidoostgrens van de unie: Turkije. Een land dat er niet voor terugschrikt de verdeelde EU te chanteren met migranten- en vluchtelingenstromen.

Europa is al geruime tijd ook niet meer de industriële en technologische koploper. Landen als China, Zuid-Korea, en op IT-gebied ook nog steeds de VS, lopen duidelijk op ons voor. Hun producten bepalen onder andere onze connectiviteit. We zijn nog rijk genoeg in vergelijking met andere machten, maar de verzwakking wordt voor anderen zichtbaar. Rijk en aantrekkelijk genoeg om snel met hulpgoederen naar bijvoorbeeld Italië te snellen. Goede sier maken en misschien ook wel verdeeldheid scheppen binnen de EU.

Bewustwording

Als de verzwakking maar lang genoeg doorgaat word je vanzelf een prooi. Er zijn nu al Europese landen, ook EU-landen, die minder scherpe meningen ventileren over China omdat ze daar al in het krijt staan. Het lijkt of corona vele Europeanen wel de ogen geopend heeft. Is de globalisering van de productie wel zo na te streven als voorheen? Moeten we vitale producten voor bijvoorbeeld onze veiligheid niet zelf produceren? Reshoring?

Integratie van Europese krijgsmachten

Op veiligheidsgebied dringt versneld het besef door dat de VS Europa niet langer zullen steunen als het zelf geen offers brengt. Sowieso zullen de VS zich niet geroepen voelen zich te mengen in de instabiliteit aan de zuidelijke en zuidoostelijke randen van ons continent. Corona toonde de isolationistische trends in de VS aan. Europa zal niet alleen meer in haar eigen verdediging moeten investeren. De gevechtskracht zal daarnaast effectiever moeten worden door meer samenwerking. Dat wordt al jaren met (te) veel woorden beleden, maar nu zien we de Franse president het voortouw nemen. En Duitsland sluit zich hier bij aan. Ondanks de Brexit is er voor onze veiligheid veel aan gelegen om het Verenigd Koninkrijk (VK) binnen de Europese alliantie te houden.

Corona liet zien dat de terugval naar ‘elk land voor zich’ de EU alleen maar verzwakt. Meer integratie van Europese krijgsmachten is nodig. Krijgsmachten die meer dan nu op Europees niveau gaan beschikken over strategische capaciteiten die nu nog in handen zijn van Amerikanen. De Europese krijgsmachten worden daarmee robuuster en Nederland zal daar ook aan moeten bijdragen.

Hoewel een Europees leger niet direct voor de deur staat, zullen er wel kopgroepen ontstaan onder leiding van de militair sterkere landen. Een stap naar een verdere integratie kan zijn een ‘Krijgsmacht van Europese staten’. Bij het nog verder groeien naar een Europese militaire integratie zal dat samen moeten gaan met het delen van soevereiniteit. Het is al decennialang een fictie dat de afzonderlijke Europese landen een militaire vuist kunnen maken tegen landen als Rusland. Dat is de werkelijkheid, hoe gevoelig die ook ligt voor aanhangers van de statelijke soevereiniteit. Maak van een verdeelde soevereiniteit een gebundelde soevereiniteit. Zie de werkelijkheid onder ogen. En wacht niet tot Europa door machten als China en Rusland uiteen gespeeld wordt en partieel wordt verslagen.