Pensioenen

door: KTZ (LD) b.d. Martin Hellendoorn

Aftopping pensioenopbouw en nettopensioenregeling ABP

Sinds 1 januari 2015 wordt de pensioenopbouw van alle werknemers afgetopt op een fiscaal maximum van het pensioengevend inkomen, in 2015 was dat € 100.000. Dat bedrag wordt jaarlijks aangepast aan de contractloonontwikkeling. Waar komt deze aftopping vandaan, waarom wordt afgetopt en kunnen werknemers het verlies aan pensioenopbouw door die aftopping compenseren? Ik beperk mij tot de defensieambtenaar (burger en militair) en dus tot de ABP Nettopensioenregeling. Maar uiteraard kan deze ook een lijfrenteverzekering afsluiten, vermogen opbouwen, of besluiten om niet te compenseren.

Waarom aftopping?

Vanaf 1995 hebben drie door de overheid ingestelde commissies gepleit voor een fiscale maximering van het pensioengevend inkomen. De bekendste is de Commissie Witteveen, die het fiscale kader m.b.t. pensioen heeft bezien, het zogenaamde “Witteveen-kader” waarover in de media wel eens wordt gesproken. Het kabinet Rutte II komt vervolgens in april 2013 met het wetsvoorstel Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen en maximering pensioengevend inkomen. Het kabinet is van mening dat het boven een bepaald inkomensniveau (afgerond 3 x modaal = € 100.000; bij deeltijd naar rato van de deeltijdfactor) niet langer nodig is om de pensioenopbouw fiscaal te faciliteren (maximering pensioengevend inkomen). Vanaf dit inkomen moet worden aangenomen dat mensen zelf in staat zijn om desgewenst via vrije (box 3) besparingen in een aanvulling op het inkomen na pensionering te voorzien. De wet treedt op 1 januari 2015 in werking.

Voor wie heeft de wet gevolgen?

Binnen de doelgroep van de GOV|MHB heeft de aftopping gevolgen voor militairen in de rang van kapitein ter zee/kolonel (max), voor vlag- en opperofficieren en voor burgerambtenaren schaal 16 (max en max-1) en hoger. Ook andere officieren kunnen mogelijk worden geraakt door de aftopping als zij naast de Vaste vergoeding voor extra beslaglegging (VEB) nog een andere toelage hebben die wordt meegenomen in de berekening van hun pensioengevend inkomen (zoals de artsentoelage, toelage officieren-medisch specialist of [garantie]vliegtoelage).

Nettopensioenregeling

De sociale partners kregen van het kabinet Rutte II de gelegenheid om met alternatieven voor of aanvullingen op de voorgestelde maatregelen te komen. Een van de aanvullingen was het voorstel voor een nettospaarfaciliteit voor het inkomensgedeelte boven (toen) € 100.000, zoals een netto pensioenregeling of een netto lijfrenteverzekering. Aldus heeft ook het ABP per 1 januari 2015 een nettopensioenregeling geïntroduceerd voor o.a. (gewezen) defensieambtenaren. Het gaat om een vrijwillige regeling, u kunt ervoor kiezen om deel te nemen. Militairen met een UGM-uitkering (UGM = Uitkeringswet Gewezen Militairen) konden overigens pas vanaf 1 januari 2016 deelnemen: men was deze categorie “vergeten”.

Nettopensioenregeling ABP

Ik zal in dit artikel heel summier ingaan op de inhoud van de ABP Nettopensioenregeling. Op de GOV|MHB-website zal een link worden opgenomen naar de uitgebreide versie van dit artikel. En de complete nettopensioenregeling kunt u vinden op de ABP-site:

  • voor militairen: paragraaf 14.2 van het ABP Pensioenreglement Militairen;
  • voor burgerambtenaren: paragraaf 14.2 het ABP Pensioenreglement.

Het pensioengevend inkomen en het fiscaal maximum

Artikel 23a Inkomstenbesluit militairen en artikel 3 Inkomstenregeling burgerlijke ambtenaren defensie bepalen welke inkomstenbestanddelen worden meegenomen bij de berekening van pensioengevend inkomen. Over het deel van dat pensioengevend inkomen dat uitkomt boven het fiscaal maximum wordt vanaf 1 januari 2015 geen ouderdoms- en nabestaandenpensioen meer opgebouwd. Bepalend is het pensioengevend inkomen van vóór het (leeftijds) ontslag, de werkloosheid, de ziekte of de arbeidsongeschiktheid. Het maximumbedrag waarover werknemers fiscaal gefaciliteerd pensioen mogen opbouwen bedraagt inmiddels in 2020 € 110.111,00.

De aftopping geldt niet alleen in de periode dat de militair in werkelijke dienst is, maar ook tijdens de periode dat hij een UGM-uitkering ontvangt. Gedurende de UGM-periode vindt immers nog halve pensioenopbouw plaats. Ook defensieambtenaren die een uitkering van defensie ontvangen vanwege werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, bouwen nog gedeeltelijk pensioen op. Pas als de defensieambtenaar met ouderdomspensioen gaat, stopt de opbouwfase.

De aftopping heeft niet alleen effecten voor uw ouderdomspensioen, maar ook voor uw nabestaandenpensioen. Dit geldt zowel tijdens de opbouwfase als na de pensionering. De effecten voor het nabestaandenpensioen kunnen aanzienlijk zijn. Als voorbeeld noem ik een actief dienend militair SBN/genm met een pensioengevend inkomen van circa € 145.000 (salaris + vakantie-uitkering + eindejaarsuitkering + VEB). Komt hij in 2020 te overlijden, dan wordt door de aftopping (€ 145.00 - € 110.111=) € 34.889 niet meegenomen in de berekening van het nabestaandenpensioen. Dat scheelt de nabestaande 52,5% van € 34.889 = € 18.316,73 bruto nabestaandenpensioen per jaar.

De aanmelding

Als het ABP zijn werk goed verricht, krijgt u bericht zodra uw pensioengevend inkomen het fiscaal maximum overschrijdt, met daarbij de mogelijkheid om te opteren voor een nettopensioenregeling. Als u wilt deelnemen, doe dat dan binnen 6 maanden nadat uw pensioengevend inkomen hoger is geworden dan het fiscaal maximum. Na die zes maanden is een gezondheidsverklaring vereist. De gezondheidsverklaring kan voor ABP aanleiding zijn dat u zich (op eigen kosten) medisch moet laten keuren. De nettopensioenregeling gaat in op de eerste dag van de maand na aanmelding.

De pakketten van de ABP Nettopensioenregeling

De ABP Nettopensioenregeling kent drie pakketten:

  1. het Opbouwpakket
  2. het Risicopakket
  3. het Totaalpakket (dit pakket omvat zowel het Opbouwpakket als het Risicopakket).

Voor een nadere toelichting verwijs ik naar paragraaf 14.2 van het Pensioenreglement c.q. Pensioenreglement Militairen en het uitgebreidere artikel op de GOV|MHB-website. Ik volsta hier alleen met een waarschuwing: bedenk dat u met het Risicopakket alleen maar verzekerd bent zolang u deelneemt aan het Risicopakket èn zolang u bij ABP een ouderdomspensioen opbouwt.

Uitkeringen ingevolge de ABP Nettopensioenregeling

Als u deelneemt aan het Opbouwpakket of het Totaalpakket, zet ABP binnen vier maanden na uw pensionering het opgebouwde kapitaal om in pensioen en ontvangt u naast uw belaste reguliere (militair) ouderdomspensioen een onbelast bedrag op grond van uw nettopensioenregeling. Als u na uw pensioendatum overlijdt, wordt de opgebouwde waarde omgezet in nabestaandenpensioen. Als u deelneemt aan het Risicopakket of aan het Totaalpakket en u komt te overlijden tijdens de deelname aan de nettopensioenregeling, (dus nog vóór uw pensioendatum), dan kent ABP aan de nabestaanden een nabestaandenpensioen toe.

Premie-aspecten

U neemt deel aan de Nettopensioenregeling vanuit uw netto-inkomen. Het opgebouwde vermogen (Opbouwpakket) en de uitkering zijn onbelast, zodat er geen vermogensrendementsheffing in box 3 plaatsvindt. De periodieke nettopensioenuitkeringen te zijner tijd worden niet in box 1 belast.

Voor het feit dat u de premies voor de nettopensioenregeling uit uw netto-inkomen moet bekostigen, wordt u slechts zeer ten dele gecompenseerd. Door de aftopping behoeft minder premie ouderdomspensioen aan ABP in de basisregeling tot de aftoppingsgrens te worden afgedragen. Een lagere pensioenpremie (aftrekpost) betekent een hogere loonheffing. U ziet dus maar een deel van de verlaging netto terug. Ook de werkgever is minder pensioenpremie verschuldigd. In tegenstelling tot andere sectoren heeft het bij de Sector Defensie enige tijd geduurd voordat die premie aan de getroffen defensieambtenaren werknemer werd gegeven. Ook daarover wordt uiteraard weer loonheffing geheven.

Uitvoering van de nettopensioenregeling

Verbazingwekkend is dat bij de invoering van de ABP Nettopensioenregeling op 1 januari 2015 militairen met UGM waren vergeten. Zij konden, zonder mogelijkheid van terugwerkende kracht, eerst per 1 januari 2016 deelnemen. Militairen met UGM die in 2015 al door de aftopping werden getroffen, zijn daardoor beroofd van de mogelijkheid om die aftopping voor het jaar 2015 te repareren. De vaststelling van uw pensioengevend inkomen geschiedt per 1 januari van elk jaar. Volgens ABP vergt het enige maanden, doorgaans pas in april, om uw pensioengevend inkomen te bepalen en dus ook of u wordt afgetopt. Die vertraging leidt tot twee gevolgen:

  • Pas na enkele maanden concludeert ABP dat uw pensioengevend inkomen moet worden afgetopt. Deelname aan de nettopensioenregeling gaat pas in op de eerste dag van de maand volgende op de aanmelding. Het gevolg is dat na uw aanmelding u gedurende enkele maanden uw aftopping niet kan compenseren.
  • Als u al deelneemt aan de Nettopensioenregeling kan pas na enkele maanden de aftopping (het verschil tussen pensioengevend inkomen en het fiscaal maximum) opnieuw worden berekend. Dat kan leiden dat andere premiebedragen, die met terugwerkende kracht tot en met 1 januari worden aangepast.

Het voornemen is om in de (nabije?) toekomst maandelijks in staat te zijn het pensioengevend inkomen te berekenen en daarmee ook het bedrag dat wordt afgetopt.

Tot slot blinkt de communicatie door het ABP bepaald niet uit door helderheid. Op de Betaalspecificatie worden herberekeningen van de premie nettopensioen niet toegelicht. Hetzelfde geldt voor de uitbetaling van de uitkering premievrijval aftoppingsgrens pensioengevend inkomen. U moet maar raden waarom er onder het kopje “Eenmalig” op de betaalspecificatie een herberekening is! Of het ABP bellen.

Na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd wordt het opgebouwde kapitaal omgezet in pensioen. U krijgt een brief van ABP waarin het toegekende nettopensioen en het te verwachten nabestaandenpensioen worden meegedeeld. Voorts wordt toegelicht dat bij de omzetting rekening wordt gehouden met een aantal factoren zoals marktrente, levensverwachting en een wettelijk voorgeschreven variabele opslag. Een berekening hoe ABP van het opgebouwde kapitaal naar de nettopensioenuitkering komt, ontbreekt echter.