PRIKKEN EN PRIKKELS

Corona wordt een zwarte bladzijde in onze geschiedenisboeken!

Het coronavirus heeft een enorme impact, iedereen is direct of indirect geraakt. In dit nummer van Carré besteden we daar vanzelfsprekend aandacht aan.

De vragen wat we leren van deze crisis en welke conclusies we kunnen trekken zijn opportuun. Naast het menselijk leed vanwege de vele sterfgevallen, is wellicht immers een herijking van ons maatschappelijk model aan de orde. Raken we hier de grenzen van de mondialisering? Just in time en zo goedkoop mogelijk aanbesteden in lagelonenlanden heeft geleid tot een situatie waarin India en China nagenoeg complete of zelfs hele productielijnen verzorgen. Maar als men nu daar een bestelling zou plaatsen, dan kan er waarschijnlijk vanwege de restricties van de pandemie helaas niet of zeker niet op tijd worden geleverd. Zijn we niet te ver doorgeschoten in onze marktwerking en drang naar efficiency en alles maar uitbesteden? Wellicht wordt het tijd om voor een aantal cruciale zaken kostbare soevereiniteit boven goedkopere afhankelijkheid te laten prevaleren?

De afhankelijkheid van buitenlandse producenten van medicijnen, mondkapjes en andere nu zo vitale artikelen, wordt ineens duidelijk zichtbaar. Maar ook de impact op geopolitieke verhoudingen waarbij oude vertrouwde vriendschappen vanwege andere inzichten nu ter discussie komen te staan. Binnen Europa hebben we niet afgesproken dat gezondheidszorg een gezamenlijke Europese verantwoordelijkheid zou moeten zijn. Maar de grensoverschrijdende impact van het coronavirus vraagt hier wellicht wel om een gezamenlijke aanpak; net als bijvoorbeeld het migratievraagstuk kun je hier niet per individueel land een oplossing voor zoeken.

De verlamming van het openbare leven geeft te denken, het feit dat landen en wereldsteden compleet op slot gaan door een lockdown is ongekend. In Nederland valt het nog enigszins mee dankzij onze intelligente variant, maar plaatsen als Madrid, Rome, Parijs en New York waren, net als eerder Wuhan, bijna volledige spooksteden geworden. Het openbare leven was vrijwel geheel tot stilstand gekomen. De economische terugslag en de effecten op onze welvaart zijn vooralsnog moeilijk te voorspellen maar zullen zeker hun tol gaan eisen. In plaats van de eerder verwachte groei zal de economie ongetwijfeld krimpen. De werkloosheid stijgt want veel kortlopende of tijdelijke contracten kunnen eenvoudigweg niet worden verlengd. Het is de vraag hoeveel bedrijven deze periode zonder omzet überhaupt gaan overleven. De komende recessie zal heftiger zijn dan de vorige bankencrisis. Kortom, een gitzwart scenario.

Evident is de extreme belasting op een specifiek gedeelte van ons gezondheidssysteem. Defensie heeft vele civiele ziekenhuizen kunnen voorzien van beademingsapparatuur om aan de noodzakelijke landelijke IC-capaciteit te kunnen voldoen. De Karel Doorman en een C-17 gevuld met hulpgoederen en medische apparatuur zijn naar het Caribisch gebied gegaan. Onze militairen van de geneeskundige dienst ondersteunen de civiele verpleegkundigen; planners en artsen behoren tot de helden van vandaag. Dus niet de popsterren, voetballers of vloggers. Nee, de vakkenvullers in de supermarkten en vuilnismannen en –vrouwen. Deze beroepsgroepen worden nu de hemel ingeprezen. De inzet van politie, brandweer en Defensie gaat onverminderd door en gelukkig zijn deze professionals voldoende berekend op hun taak.

Al met al geen vrolijke boodschap en wij vragen ons af welke donkere kanten van ons bestaan nog in de schijnwerpers zullen komen. Wanneer we alleen al kijken naar de mate van solidariteit, valt er veel op te merken. Spanje en Italië waren niet te spreken over de in hun ogen starre en zuinige opstelling van onder andere Nederland en Duitsland, die niet wilden meewerken aan het verstrekken van een blanco cheque. De Verenigde Staten (VS) kaapten zendingen mondkapjes voor de ogen van andere landen weg en Trump haalde een oude oorlogswet uit de kast om de export van strategische goederen in te kunnen perken. America First in optima forma. Maar ook de propagandistische hulp vanuit Rusland aan Italië was opvallend, terwijl naar verluidt er in de buitenwijken van Moskou en voorbij de Oeral geen primaire medische hulp ter beschikking was. En niet te vergeten, het warme charmeoffensief vanuit China met als doel waarschijnlijk een beter imago te verkrijgen. Terwijl de oorsprong van de coronacrisis toch echt terug te herleiden is tot Wuhan, waarbij de Chinese overheid in het begin nog heeft geprobeerd dit in de doofpot te stoppen en klokkenluiders de mond te snoeren.

Wat is de daadwerkelijke waarde van coalities en samenwerkingsverbanden als de NAVO en de EU? Juist in deze tijd van crisis zou men verwachten dat partners de rijen sluiten en gezamenlijk de problemen zouden aanpakken. Juist een crisis zou ertoe kunnen leiden dat men bereid is over eigen belang en dogma’s heen te stappen en te kiezen voor het bundelen van de krachten. Never let a good crisis go to waste, sprak Winston Churchill. Op economisch, sociaal maar ook militair gebied kunnen we gebruik maken van de huidige situatie om er samen beter uit te komen, we hebben immers nu een duidelijke gemeenschappelijke vijand. Maar ook in Nederland zien we echter de neiging om het eigenbelang te laten prevaleren.

In barre tijden leer je je vrienden én jezelf beter kennen.

Redactie