BOEKBESPREKING

Titel: Nederlandse Bevrijdingsoorlog Ondertitel: De rafelranden van een grimmige strijd Auteurs: dr. Anne Doedens en Liek Mulder Uitgeverij: Walburg Pers, Zutphen ISBN: 978 94 624 944 97 Boekinfo: Pocketuitgave 222 pagina’s; verschenen in februari 2020 Prijs: € 22,50 (Bol.com) Recensent: lkol b.d. P. Dekkers

De auteurs

De twee auteurs, dr. Anne Doedens en Liek Mulder, waren beiden werkzaam als historicus in het hoger onderwijs. Samen werken zij sinds 2014 aan een reeks oorlogsboeken, waaronder De Slag in de Javazee en De Korea Oorlog. Maar ook de verder teruggaande krijgshistorie heeft hun aandacht gehad, zoals de Tiendaagse Veldtocht en de Engels-Nederlandse oorlogen uit de zeventiende eeuw.

Het boek

Het is dit jaar vijfenzeventig jaar geleden dat heel Nederland bevrijd werd van de Duitse bezetting. Zou heden ten dage de gemiddelde Nederlander worden gevraagd welke strijd voor die bevrijdingsoorlog werd gevoerd, dan zou het antwoord mogelijk blijven steken bij Market Garden, de slag om Arnhem, Dolle Dinsdag of de hongerwinter. Het is de verdienste van dit boek dat het op ruim tweehonderd pagina’s een, chronologisch en regionaal gerangschikt, maar bovenal volledig overzicht geeft van alle militaire operaties die tot de bevrijding van heel Nederland hebben geleid. Dat is de kracht, maar ook enigszins de zwakte van dit boek. De volledigheid leidt tot een enigszins opsommend karakter van militaire acties in de verschillende hoofdstukken, waardoor het een wat taai karakter krijgt; eerder een geschiedkundig studieboek dan een boek voor de gemiddelde, in militaire operaties geïnteresseerde, lezer. Gelukkig worden de alinea’s hier en daar afgewisseld door verhalen van ooggetuigen en citaten uit krantenartikelen uit die tijd die, en dat is best bijzonder, hier en daar ook van vijandelijke kant afkomstig zijn.

Het boek opent in het eerste hoofdstuk met een algemene beschrijving van de Nederlandse situatie in 1944. Het vervolgt daarna zijn weg, geografisch in de tijd gesitueerd, langs de Nederlandse regio’s en de grensgebieden, te beginnen met de Slag om de Schelde. Vervolgens wordt verder getrokken naar het noorden, de Oost-Brabantse Corridor, operatie Market Garden. De beschrijvingen van de strijd vervolgen hun weg door Nederland om te eindigen bij de strijd om de Waddeneilanden. Hierbij valt op dat, niet alleen bij Arnhem, maar ook elders de Duitse tegenstand aanmerkelijk feller was dan werd verwacht door de geallieerden. En om het nog erger te maken, de geallieerde legercommandanten, met name de Britse, blonken niet allen uit door het maken van plannen die daarmee rekening hielden. Zo werd Market Garden een mislukking; de strategie van Montgomery was niet alleen gewaagd, maar ook slecht doordacht en daardoor feitelijk onuitvoerbaar en eindigde in een debacle. Een operatie met noodlottige gevolgen voor de burgerbevolking in de rest van Nederland boven de rivieren. Het Duitse gezag verhardde en vele burgers vonden de dood, ten gevolge van de hongerwinter of door represailles van de kant van de Duitse bezetter.

Zoals gezegd ontbreekt het in dit boek niet aan volledigheid. Een aardig voorbeeld hiervan komt uit het hoofdstuk over de bevrijding van de Waddeneilanden, Vlieland in dit geval, waarbij Ortskommandant Clementsen een inventarisatie moest ondertekenen van de door zijn manschappen gebruikte onroerende en roerende zaken, zoals de vuurtoren en het postkantoor; daarin werd ook melding gemaakt van drie honden en een zeug met negen biggen.

De bevrijdingsoorlog van Nederland was een langdurige en verbeten strijd, die door allerlei omstandigheden helaas langer duurde dan militair gezien, met de kennis van nu, noodzakelijk was. In het zicht van de totale Duitse nederlaag ging de bezetter niets en niemand ontziende maatregelen treffen, zoals de executies van onschuldigen in Putten en Varsseveld aantonen. De wat minder in de materie ingevoerde, oppervlakkige lezer zal in de hier en daar wat droge opsommingen mogelijk het overzicht kwijt raken. Het is echter de grote verdienste van de auteurs dat met dit boek duidelijk wordt aangetoond dat de bevrijdingsoorlog van Nederland aanmerkelijk meer aspecten heeft dan alleen Market Garden. Tientallen andere grote en kleinere operaties speelden daarbij een rol en om die reden zal het voor de in de militaire geschiedenis geïnteresseerde lezers, zoals uw recensent, een eye opener zijn.