BOEKBESPREKING

Het is oorlog

maar niemand die het ziet

Titel: Het is oorlog maar niemand die het ziet

Auteur: Huib Modderkolk

Uitgeverij: Podium

ISBN: 978 90 5759 980 4

Prijs: 20,50

Recensent: drs. Willem Heijster lkol MPSD b.d.

Huib Modderkolk (foto: Simon Lenskens)

Het boek

Zes jaar deed Huub Modderkolk, journalist van de Volkskrant, geheel daarvoor vrijgesteld, onderzoek naar de schaduwkant van internet. Hij begon als volstrekte buitenstaander op zoek naar een interessant onderwerp voor zijn krant en zonder enige voorkennis over alles wat internet was en kon, laat staan hoe internet gebruikt wordt als middel tot geheime oorlogvoering. Stukje bij beetje won hij het vertrouwen van altijd anonieme bronnen (maar dubbel gecheckt), bang als zij waren ontdekt te worden als informant, door zowel hun eigen dienst als die van de tegenpartij. Hij ontdekte bijvoorbeeld in het begin van zijn onderzoek dat iemand in Engeland privégesprekken tussen twee Nederlandse geliefden beluisterde en dat een stiekem getrokken kabeltje in Beverwijk de dood van Iraanse demonstranten betekende. Elke ontdekking riep weer nieuwe vragen op en hij moest op zoek naar nieuwe bronnen. Hij vond ze wel, maar informatie gaven er maar een paar en dat onder strikte voorwaarden. Hij raakte geïnteresseerd in de vraag wie er allemaal meeleest in het WhatsApp-verkeer. Wat deden en doen de Nederlandse veiligheidsdiensten en hoever reiken hun tentakels? Wat betekent het als staten het internet gebruiken om inlichtingen te vergaren, om digitale systemen te controleren en te saboteren?


De mogelijkheid om elektriciteitscentrales, het digitale betalingsverkeer en de infrastructuur plat te leggen. Om het nog maar niet te hebben over het onmogelijk maken van conventionele militaire operaties, enz. Langzamerhand kwam de auteur erachter dat systeemoorlogen - grote militaire operaties - wel eens geheel vervangen zouden kunnen worden door cyberoorlogen. Eerder beschreef ik in dit blad hoe de oud-marinier Ingo Piepers op basis van zijn achthonderd pagina’s dikke scriptie een grote oorlog in 2020 voorspelt. Hij is er nu niet meer zeker van of dat een systeemoorlog is zoals we die tot nu kenden, of een cyberoorlog. Een systeemoorlog zien we voorbereid worden door troepenopbouw enz. maar een cyberoorlog niet. Hebben we voor systeemoorlogen het landoorlogsrecht, voor cyberoorlogen bestaat zoiets nog niet en wat heeft dat voor consequenties voor hele bevolkingen?


Hij beschrijft ook de spanningen tussen AIVD en de MIVD op dit gebied, maar toont aan dat Nederland naast de VS, China, Rusland, Israël en Iran tot de top in de cyberwereld behoort. De grootste scoop waarmee de auteur internationaal de aandacht trok, was de manier waarop Nederland met slechts een USB-stick de ultracentrifuges in Iran tot grote verbazing van de technici op hol deed slaan, zonder dat dat proces gestopt kon worden en het Iraanse atoomprogramma grote vertraging opliep. Modderkolk toont overtuigend aan hoe kwetsbaar een digitale samenleving is die steeds meer vertrouwt op die digitale techniek.


Na het verschijnen van het boek werden onlangs meer dan negenhonderd Nederlandse bedrijven (waaronder die van Defensie!) erop gewezen dat ze digitaal zo lek als een mandje waren en nog zijn. Het oudere management, niet opgegroeid met digitale systemen, nam nauwelijks de moeite om die lekken onmiddellijk te (laten) dichten. Het boek leest als een digitale trein en je valt van de ene verbazing in de andere. Na het lezen heb ik onmiddellijk een stapeltje eurobiljetten van mijn renteloze spaarrekening gehaald, zodat ik na het platleggen van het pinsysteem nog geld heb om te tanken en een paar dagen boodschappen te kunnen doen. Als de deuren van AH, en de pomp van het tankstation het tenminste nog doen.