BOEKBESPREKING

Staat van beleg


Titel: Staat van Beleg

(Siege. Trump under fire)


Ondertitel: Trump onder vuur


Auteur: Michael Wolff


Vertaling: Gerda Baardman e.a.


Uitgever: Prometheus


ISBN: 978 90 263 4329 2


Boekinformatie: Paperback; 375 pagina’s


Prijs: € 19,99 (€ 11,99 als e-book)

Recensent: lkol b.d. P. Dekkers

De auteur

Michael Wolff is een Amerikaanse journalist die o.a. werkte voor USA Today en The Guardian. Als auteur publiceerde hij eerder werken over media, technologie en de zakenwereld, als Burn Rate (1998) en The Man Who Owns The News (2008). Vorig jaar verscheen zijn opzienbarende Fire and Fury (Vuur en Woede), een inside story over de eerste negen maanden van Trump in het Witte Huis, en een wereldwijde bestseller. Als waarnemer had Wolff directe toegang tot de West Wing en had hij rechtstreekse contacten met allen die daar werkzaam waren. Hij kon zo een beeld schetsen van een, ondanks al zijn onzekerheden, explosieve president die vrijwel dagelijks zijn woedeaanvallen de wereld in stuurde.

Het boek

Staat van Beleg is het logische vervolg op Vuur en Woede en pakt in 2018, het tweede jaar van Trump als president, de draad weer op om een inzicht te geven in de daaropvolgende periode. Het eerste dat opvalt is, dat waar de Trump administration aanvankelijk, ondanks alle chaos en rivaliteit, nog functioneerde met min of meer gematigde adviseurs en bewindspersonen, deze stuk voor stuk zijn ontslagen of, als de maat vol was, de eer aan zichzelf hebben gehouden en zijn opgestapt. De laatste exponent daarvan was de minister van defensie, generaal b.d. Jim Mattis, die op 1 januari 2019 opstapte. De zorgwekkende conclusie is dat de staf van het Witte Huis en de verschillende departementen nu voor een groot deel worden bemand door ja-knikkers en lieden die hun eigen belang meer voor ogen hebben dan het landsbelang. Een van de meest sprekende voorbeelden in dat aspect is zijn eigen schoonzoon, Jared Kushner. Een voorwaarde om daar te werken is de bereidheid om de waarheid op te rekken en zonodig gewoon te liegen. Maar ook zijn eigen achterban vindt hem onbetrouwbaar, verward en niet capabel. Alle getuigen waren bereid om hun verhaal met de auteur te delen, echter op basis van absolute anonimiteit. Elk relaas is echter volgens de auteur voor publicatie bevestigd, althans hij beweert een uiterste poging daartoe gedaan te hebben, door andere bronnen of documenten. De belangrijkste bron voor het boek lijkt Steve Bannon geweest te zijn, die in het vorige boek (Fire and Fury) met naam en toenaam werd geciteerd en daarna door Trump werd ontslagen. Het hoofdstuk over het onderzoek van aanklager Robert Mueller naar de handel en wandel van Trump is gebaseerd op de officiële documenten die over dit onderwerp zijn verschenen. Opvallend is hier de passage over opgetekende aanklachten tegen de president waar niets mee werd gedaan. Een woordvoerder van Mueller ontkende het bestaan van deze memo’s waar Wolff claimde ze in handen te hebben.


Wolff vertelt zijn verhaal aan de hand van meer dan twintig hoofdstukken die grotendeels zijn geconcentreerd rond de personen die hij beschrijft met hun modus operandi, hun belangen en soms geheime agenda’s. Voorbeelden van aldus beschreven personen zijn Robert Mueller, Michael Cohen, Kushner, Manafort en vele anderen waaronder chief strategist Steve Bannon, mede-oprichter van Breitbart News, een ultra-rechtse nieuwssite. De laatste, hoewel niet meer werkend voor Trump, wordt nog steeds beschouwd als een belangrijke influencer in de wereld van Trump. Hoewel het een goed beeld schetst van deze, soms uitgesproken louche, figuren maakt dit het boek voor de niet dagelijkse waarnemer van de Amerikaanse politiek wat moeizaam om te lezen; met name om de genoemde gebeurtenissen in een chronoligische volgorde in hun samenhang te bezien. Ook de vrijwel maandelijkse personeelswisselingen aan de top van de departementen en de staf van het Witte Huis maken het soms lastig om de draad van het verhaal vast te houden, en moet er teruggebladerd of gegoogled worden om weer duidelijkheid te krijgen over ‘wie was dat ook alweer’. Een uitzondering daarop vormen de hoofdstukken ‘Trump in het buitenland’, ‘De Vrouwen’, ‘De Muur’ en ‘Midterms’.


Ondanks dit punt van kritiek leest het boek voor de lezer die geïnteresseerd is in de machinaties van een president goed weg. Het ongemakkelijke van dit boek blijft de geloofwaardigheid van alle beschreven gebeurtenissen die op enkele uitzonderingen na uit anonieme bronnen komen. Een aantal van de genoemde en beschreven gebeurtenissen daalt af tot ‘roddelbladen-niveau’, met name waar het gaat over de seksuele escapades van Trump. Ondanks deze kritiek blijft de conclusie overeind: een president die, niet langer beteugeld door ervaren en gematigde adviseurs, impulsiever en explosiever dan ooit lijkt te handelen, en zich nu vrijwel onaantastbaar waant. Een voor de wereld alarmerend portret.