Kolonel Mark Sykes

OPINIE - BUITENLAND

Jared of Arabia

En andere mislukte pogingen van het Westen om vrede te stichten in het Midden-Oosten

LKOL B.D. P. DEKKERS

Wie wel eens een bezoek aan Israël en aangrenzende landen in het Midden-Oosten heeft gebracht zal zich verbaasd hebben over de vele tegenstellingen in dit gebied. Een vriendelijke en gastvrije bevolking, een overweldigende natuur en het besef te verblijven in een gebied dat het toneel is geweest van allerlei wonderbaarlijke gebeurtenissen van duizenden jaren geleden. In dit gebied werd de basis gelegd voor grote wereldreligies die tot op de dag van vandaag miljarden gelovigen aan zich gebonden weten. Religies die een boodschap van vrede uitdragen. Aan de andere kant is het een gebied waar aanhangers van deze religies vaak op voet van oorlog met elkaar verblijven en elkaar soms letterlijk de tent uitvechten. Zelfs in de zogeheten geboortekerk in Bethlehem gunnen vertegenwoordigers van de beherende religies elkaar geen centimeter dogmatische ruimte. Een stadje waar, zoals in andere gebiedsdelen op de Westoever, een afschuwelijke, metershoge muur kennelijk nodig is om de verschillende bevolkingsgroepen van elkaar gescheiden te houden. Een gebied waar al meer dan honderd jaar een voortdurende toestand van gewapende vrede heerst, afgewisseld door bloedige oorlogen, felle opstanden en wrede aanslagen. De aanleiding lijkt altijd te vinden te zijn in religieuze tegenstellingen en grote financiële belangen in de natuurlijke olie- en gasrijkdommen in dit gebied. De grote mogendheden, de Verenigde Staten (VS), Rusland en tot enkele jaren na de Tweede Wereldoorlog (WO II) ook Groot-Brittannië en Frankrijk, maken gebruik van naties en milities in dit gebied om op de achtergrond de heerschappij te behouden. In dit artikel wordt ingegaan op de vraag hoe deze welhaast onontwarbare knoop is ontstaan, waar de belangen liggen en of er ooit een oplossing in zicht zou kunnen komen.

Het Ottomaanse Rijk

Het Ottomaanse Rijk beheerste van de veertiende tot aan het begin van de twintigste eeuw grote delen van Zuidoost-Europa, West-Azië en Noord-Afrika. Alhoewel van Turkse origine, kende het veel Perzische invloeden, met name op het gebied van literatuur, kunst en cultuur. Een van de vroege hoogtepunten was de verovering van Constantinopel dat daarna Istanboel ging heten: een gebeurtenis die het einde van het oude Byzantijnse rijk kenmerkte. Het kalifaat kende zijn grootste bloeiperiode in de achttiende eeuw waarna langzaam het verval inzette. In het begin van de twintigste eeuw lieerde het zich met Duitsland, waardoor het bij de aanvang van de Eerste Wereldoorlog (WO I) aan de kant van de Centralen [1], de latere verliezers, de oorlog werd ingezogen. Het eens zo machtige Ottomaanse Rijk had echter ook te kampen met tal van interne problemen en verzet tegen de heerschappij van de sultans. Met de Turkse bevrijdingsoorlog onder leiding van Kemal Atatürk kwam in 1922 het onvermijdelijke einde en Turkije werd een seculiere republiek. Echter, zes jaar daarvoor al, toen de nederlaag van de Centralen in WO I zich al begon af te tekenen, gingen de latere overwinnaars, Groot-Brittannië en Frankrijk, zich bezighouden met de naoorlogse verdeling van delen van het Ottomaanse Rijk zodra de landen die deel uitmaakten van de Triple Entente, Engeland, Frankrijk en Rusland, de oorlog gewonnen zouden hebben. Een tweetal ambtenaren, kolonel Mark Sykes voor Engeland en François Georges Picot voor Frankrijk, ging zich in het diepste geheim, gewapend met liniaal en potlood, gebogen over een kaart van de regio, bezighouden met de latere verdeling van het Midden-Oosten in een Franse en een Britse invloedssfeer; ook Rusland was hierbij betrokken. Frankrijk claimde Syrië en Libanon, de Russische wensen m.b.t. de Bosporus en de Kaukasus werden gehonoreerd en de Britten wilden toegang tot de beste oliebronnen en ongehinderde doorvaart naar India. De grenzen werden kaarsrecht getrokken zonder enig respect voor bestaande stamverbanden en etnische achtergronden. De Sykes-Picot overeenkomst was geboren en werd al spoedig geratificeerd, ook door de Tsaar van Rusland. Toen na de Russische revolutie in 1918 de details van Sykes-Picot bekend raakten, voelden de Arabieren, die de Britten jarenlang hadden gesteund in hun oorlog tegen de Turken in ruil voor de Engelse belofte voor een zelfstandige Arabische natie, zich verraden. Deze overeenkomst legde de basis voor het tot aan de dag van vandaag voortdurende wantrouwen van de Arabische wereld jegens het Westen [2]. Ook de latere 'Balfour declaration' zette veel kwaad bloed in de Arabische wereld. Het Ottomaanse Rijk mag dan geen toonbeeld zijn geweest van een ideale natie: slavernij, uitbuiting en onderdrukking van hele bevolkingsgroepen en soms genocide waren niet ongebruikelijk, maar er heerste wel een zekere vorm van godsdienstvrijheid, bevolkingsgroepen leefden in hun eigen gebied in relatieve vrede en het verzekerde daardoor wel een toestand van stabiliteit in het Midden-Oosten. Een toestand die na Sykes-Picot nooit meer terug zou keren.

De kaart van Sykes-Picot, vastgesteld in mei 1916

De 'Balfour declaration' van november 1917

Lawrence of Arabia

Thomas Lawrence was een Britse archeoloog en avonturier die na het uitbreken van WO I dienst nam in het Engelse leger. Geplaatst in Egypte werd hij uitgezonden naar Irak waar de stad Kut al Amara, ten zuiden van Bagdad, werd belegerd door het Ottomaanse leger. Voor de Engelsen was het van belang dat de Arabieren de kant van de Engelsen zouden kiezen in de strijd tegen de Turken. Na een ontmoeting van Lawrence met de Sharief van Mekka, sjeik Hoessein bin Ali, die door de Engelsen in ruil daarvoor na de oorlog een onafhankelijk Arabië in het vooruitzicht was gesteld, werd diens zoon Faisal aangezocht om de Arabische revolte te leiden. Bin Ali genoot groot gezag in de Arabische wereld en onderhield contacten allerlei Arabische nationalisten tot aan Damascus toe. Met het Britse bestuur in Cairo kwam hij overeen om gezamenlijk actie te overnemen tegen de Turken. Samen met Lawrence, die verantwoordelijk was voor de strategie en de liaison met het Engelse leger, behaalde de militie van Faisal grote successen in de strijd tegen de Turken, die een prijs van 20.000 pond op het hoofd van Lawrence hadden gezet. De strijd van het woestijnlegioen kende grote successen en na Gaza en Hebron culmineerde deze in de verovering van Jeruzalem eind 1917 door de Britten. Damascus viel in oktober 1918. Lawrence werd bevorderd tot kolonel en kreeg het Victoria Cross, de hoogste Engelse onderscheiding toegekend en de Bedoeïenen beschouwden Lawrence als een van hun zonen. Vergeefs trachtte Lawrence, die waarschijnlijk niet op de hoogte was van de achter de schermen gesloten Sykes-Picot overeenkomst, zijn superieuren ervan te overtuigen dat een onafhankelijke status van Arabië in het belang van Groot-Brittannië was. Lawrence was een groot vriend van de Arabieren en van een toekomstige onafhankelijke Arabische natie. Het uiteenspatten van de Arabische droom zette veel kwaad bloed. De Arabieren, die dat toegezegd hadden gekregen, voelden zich verraden en Lawrence keerde gefrustreerd terug naar Engeland. De Fransen beschouwden Lawrence als vijand omdat hij in de jaren twintig aan de wieg stond van de rebellie in Syrië tegen het Franse regime. Zonder Sykes-Picot zou de geschiedenis van het Midden-Oosten waarschijnlijk een totaal andere wending hebben genomen. In 1922 nam Lawrence, kolonel in het Britse leger, als soldaat dienst bij de Royal Air Force. Hij overleed in 1935 ten gevolge van een motorongeluk. Zijn leven en avonturen werden in 1962 op het witte doek vastgelegd in de Hollywoodklassieker Lawrence of Arabia.

Poster van de film Lawrence of Arabia

Religieuze tegenstellingen

De grootste religieuze tegenstelling in de islam is die tussen de soennieten en de sjiieten. Strijdpunt hierbij is de opvolging van de profeet Mohammed die bij zijn overlijden in 632 de moslims achterliet zonder een opvolger als kalief te hebben aangewezen. De soennieten erkenden Aboe Bakr als leider en opvolger van de profeet, maar een sjiitische minderheid nam de schoonzoon van de profeet, Ali, als zijn opvolger aan en deze moest kalief worden. Aboe Bakr werd vermoord en werd opgevolgd door Omar, die op zijn beurt werd opgevolgd door Oethman. Toen deze in 656 werd vermoord werd Ali alsnog kalief. Hierop braken onlusten gevolgd door een burgeroorlog uit en 661 werd ook Ali vermoord. Hoessein, de zoon van Ali, en kleinzoon van Mohammed, werd kort daarna op zijn beurt door soennieten vermoord. Dit bloedbad markeert de geboorte van de sjiitische identiteit. Tot zover een uiterste beknopte weergave van het bloedvergieten rond de opvolging van de profeet, die resulteerde in de twee grote stromingen binnen de islam. Na de dood van Hoessein begonnen deze ook qua geloofsleer uiteen te drijven. Voor de soennieten staan de leefwijze en uitspraken van de profeet boven alles, terwijl de sjiieten meer waarde hechten aan de uitspraken van de twaalf imams, de nakomelingen van Mohammed die via diens dochter Fatima geopenbaard werden. Ali werd beschouwd als de eerste imam.

Tegenwoordig behoort negentig procent van de moslims tot de soennieten, en tien procent tot de sjiieten, waarvan het grootste deel in Iran verblijft. Hun invloed op de politiek en het religieuze leven is sterk toegenomen na 1979 toen de sjah, Reza Pahlevi, het land moest ontvluchten en de religieuze leider ayatollah Khomeini de macht greep. In soennitisch bestuurde landen, bang voor ‘export’ van het sjiitische gedachtengoed, werd deze ontwikkeling met argusogen gevolgd en in 1980 ontketende Saddam Hoessein, de soennitische president van Irak, een land met een sjiitische meerderheid, een bloedige oorlog tegen Iran. Deze oorlog kostte naar schatting 500.000 mensen het leven, maar een van de doelen werd bereikt, de sjiitische invloed bleef vooralsnog tot Iran beperkt.

De huidige actoren

• Irak

Sinds de beëindiging van de Iran - Irak oorlog zijn inmiddels meer dan dertig jaar verstreken en vele ontwikkelingen hebben zich in de Arabische wereld voorgedaan; om een paar te noemen: de Eerste Golfoorlog van 1991 en de herovering van Koeweit op Saddam Hoessein en de Tweede Golfoorlog van 2003. Onder het mom van de verdenking dat het land beschikte over weapons of mass destruction (WMD) vielen Amerikaanse strijdkrachten in opdracht van president George W. Bush het land binnen. Ook de Britten namen onder leiding van de Amerikanen deel aan de invasie als leden van de coalition of the willing. Saddam sloeg op de vlucht om later na zijn arrestatie geëxecuteerd te worden. De WMD werden nooit gevonden, maar na het wegvallen van Saddam Hoessein, die met zijn Baath-partij steunde op een soennitische minderheid, kregen de sjiieten, die zestig procent van de bevolking uitmaakten, de kans om de macht over te nemen. Het resultaat was een jarenlange bloedige burgeroorlog die oplaaide nadat de VS het leger en de andere veiligheidsinstituties van Saddam hadden ontmanteld. De wat naïeve Amerikaanse gedachte dat na een regime change in Bagdad een op westerse leest geschoeide democratie zou ontstaan was een fictie gebleken. De huidige president Salih wordt gesteund door de sjiitische meerderheid, maar onrust en aanvallen maken nog steeds deel uit van het dagelijkse leven in Irak. Het idee van verkiezingen is nog steeds niets anders dan een ander woord voor een keiharde strijd om de macht.

• Saoedi-Arabië

De overige spelers en machtsblokken in de regio zijn Saoedi-Arabië, Iran, Israel en de Verenigde Staten (VS). In Saoedi-Arabië, waar een extreme vorm van de soennitische islam wordt aangehangen, het wahabisme, berust de feitelijke macht bij de zelfbenoemde kroonprins Mohammed bin Salman (MBS) die zich graag laat voorstaan als grote hervormer en vernieuwer. Ondanks enkele uiterlijke versoepelingen is dit slechts uiterlijke schijn. In werkelijkheid is MBS erop uit zijn eigen positie als kroonprins te verstevigen [3], desnoods door het laten oppakken of zelfs het uit de weg ruimen van zijn tegenstanders, zoals de journalist Jamal Khashoggi in Istanboel en in Londen een Saoedische generaal, Ali al Qahtani overkwam. Voor Trump en zijn adviseur Jared Kushner was dit echter geen probleem om met MBS verder zaken te doen, evenmin als de agressieve ‘export’ van het wahabisme als de meest zuivere vorm van islam.

Integendeel, kort nadat zijn Top Secret machtiging was hersteld, reisde Jared voor een ‘privébezoek’ af naar de Saoedische hoofdstad Riyad, waar hij meerdere langdurige gesprekken voerde met MBS. Deze moet hierdoor de indruk hebben gekregen dat het Witte Huis onvoorwaardelijk achter hem zou staan bij zijn militaire avonturen zoals in Jemen en later mogelijk nog Iran. Vooral dit laatste land moet het ontgelden bij MBS, overtuigd als hij ervan is dat Iran streeft naar de alleenheerschappij over de islamitische wereld. In zijn wereldbeeld is Iran daarop uit omdat volgens de sjiitische heilsleer de Mahdi, de verlosser pas op aarde kan verschijnen als deze wordt beheerst door de sjiieten, ofwel in handen is van Iran. Een dialoog met Iran is voor MBS dan ook uitgesloten en alleen een militaire confrontatie zal zoiets kunnen verhinderen. MBS heeft gezworen dat de laatste slag, de Apocalyps, de eindstrijd tussen de soennieten en de sjiieten, niet op Arabisch maar op Iraans grondgebied zal plaatsvinden. In een interview met het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic liet MBS optekenen: ‘…about his bête noir, the Iranian supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, Prince Mohammed said: I believe the Iranian supreme leader makes Hitler look good. Hitler didn’t do what the supreme leader is trying to do. Hitler tried to conquer Europe. … The supreme leader is trying to conquer the world’. Einde citaat [4].

Het Perzische Rijk was de eerste grote mogendheid in de antieke oudheid

• Iran

Dit land is er vaak van beschuldigd deel uit te maken van de as van het kwaad, en een vrijgevig sponsor van terrorisme te zijn. Ondanks de al tientallen jaren bestaande heerschappij van corrupte religieuze despoten, kan het land echter nog steeds prat gaan op een eerbiedwaardige historie. Het Perzische rijk was de eerste grote mogendheid in de antieke oudheid, 2500 jaar geleden. Het kent in vergelijking tot de Arabische wereld een grote culturele rijkdom. In 1935 werd de naam Persia officieel veranderd in Iran. Het land telt ruim 83 miljoen inwoners en is meer dan vier keer zo groot als Duitsland en heeft bijna drie keer zoveel inwoners als Saoedi-Arabië. De Saoedi’s zijn een grote importeur van Amerikaanse wapens, Iran wordt geboycot. In tegenstelling tot de Arabische staten gedragen de machthebbers in Teheran zich eerder strategisch met een langetermijndoelstelling, in tegenstelling tot MBS, die op korte termijn denkt en impulsief handelt.

De stip op de horizon van Iran is een vrije doorgang over land naar de Middellandse Zee te bereiken, waarbij ‘dochterorganisatie’ Hezbollah uiteraard behulpzaam moet zijn. De anti-kernwapendeal met het Westen uit 2015 werd over het algemeen goed nageleefd, totdat Trump de overeenkomst eenzijdig opzegde. Intern is er sprake van een machtsstrijd tussen ultraconservatieven en meer pragmatische hervormers. Het gevaar dreigt dat door alle confrontaties met het Westen de meer vooruitstrevende Iraniërs de wind uit de zeilen wordt genomen. Iran is dus een natie van uitersten: de macht in handen van ultraconservatieve geestelijken die via hun Raad van Hoeders en de Revolutionaire Garde de touwtjes stevig in handen hebben. Anderzijds een bevolking die snakt naar meer vrijheden en mensenrechten. Nergens in de islamitische wereld zijn de hoofddoekjes zo losjes bevestigd als in de grote steden van Iran.

Het had trouwens maar weinig gescheeld of de geschiedenis had ook hier een heel andere wending genomen. De Britten hadden vrijwel het monopolie op de oliewinning en het centrum hiervan, de stad Abadan beschikte tientallen jaren over wat toen de grootste raffinaderij ter wereld was. De gigantische winsten vloeiden regelrecht naar Londen. Geen wonder dat daar steeds meer verzet tegen ontstond. De via verkiezingen in 1951 aan de macht gekomen premier Mossadegh nationaliseerde de oliemaatschappij. Twee later werd via een coup met hulp van de CIA en de Engelse MI6 de gekozen premier weer afgezet en gevangen genomen. De olieleveranties en de Britse olie-inkomsten waren gered en in plaats van Mossadegh werd sjah Reza Pahlevi op het schild gehesen als machthebber. Pahlevi was een trouwe vriend van de Amerikanen maar na verloop van tijd kreeg zijn bewind steeds meer megalomane trekjes en hij wist zich op het laatst alleen nog maar met behulp van de geheime dienst SAVAK en het leger van de macht verzekerd. De strijdkrachten werden voorzien van het modernste militaire materieel waaronder zelfs de toen hypermoderne F-14 jachtvliegtuigen die buiten de VS geen enkel land zich kon veroorloven.

Eind jaren zeventig werd de toestand onhoudbaar, de sjah moest het land met zijn familie ontvluchten en de geestelijke elite kwam onder leiding van de ultraconservatieve ayatollah Khomeini aan de macht, om deze niet meer af te staan. Zo had de westerse interventie tegen Mossadegh uiteindelijk het tegenovergestelde bereikt van wat de intentie was. Premier Mossadegh was in politiek opzicht geen vijand van het Westen, het ging hem om alleen om een eerlijker verdeling van de revenuen uit zijn eigen land. De val van Mossadegh zette voor jaren kwaad bloed in Iran en het versterkte bij de naties in het Midden-Oosten het gevoel dat de westerse landen niet te vertrouwen zijn en alleen uit waren op eigen gewin. Bijna ironisch is het feit dat Mossadegh 40% van de oliewinsten verlangde en de sjah er later 50% uit wist te slepen. Maar nog meer tot nadenken stemmend: zonder de coup tegen Mossadegh zouden Khomeini en zijn opvolger Khamenei nooit aan de macht zijn gekomen.

Het bewind van de sjah kreeg steeds meer megalomane trekjes en hij moest steeds leunen op de geheime dienst en het leger

Jared Kushner

Jared Kushner

Op 24 augustus 2017 vertrok Jared C. Kushner (39) als afgezant van de Amerikaanse president Donald Trump, naar het Midden-Oosten in een poging het vastgelopen vredesproces weer eens vlot te trekken. Kushner, een tamelijk louche [5] vastgoedhandelaar met als enige claim to fame dat hij een paar jaar eerder met dochter Ivanka van collega-vastgoedbaron Trump trouwde. Na diens verkiezing werd hij de schoonzoon van de Amerikaanse president, de First Son in Law. Hij werd hij in januari 2017, vrijwel onmiddellijk na het aantreden van Trump, aangesteld als Senior Advisor to the President, met een eigen bureau naast het Oval Office. Zijn aanstelling lokte nogal wat kritiek uit omdat de Amerikaanse anti-nepotisme wetgeving [6] het aanstellen van familieleden in publieke functies expliciet verbiedt. Het ontbreken van elke diplomatieke of andere buitenlandse ervaring waaronder het onderhandelen met regeringsleiders weerhield hem er niet van om gesprekken aan te gaan met de Israëlische premier Benjamin Netanyahoe, gevolgd door een gesprek met de president van de Palestijnse autoriteit, Mahmoud Abbas. Tijdens een persconferentie in het Witte Huis in januari 2020 openbaarde Kushner in het bijzijn van Netanyahoe zijn vredesplan. Een plan dat nagenoeg alleen maar oog had voor de Israëlische positie en waar bij het opstellen ervan geen Palestijnse delegatie was betrokken. Het plan werd, zoals te verwachten was, afgewezen, niet alleen door de Palestijnen, maar ook door de Israëlische kolonisten op de Westoever die nog geen volledige annexatie van de Westoever in het vooruitzicht was gesteld. Het ziet ernaar uit dat zij op hun wenken bediend gaan worden in hun verlangen naar volledige annexatie van dit gebied, dat zij beschouwen als een onvervreemdbaar onderdeel van het in de Bijbel aan het Joodse volk beloofde land. Bij het vergelijken van Lawrence en Kushner is een zekere vorm van overeenkomst tussen beiden duidelijk: beiden zetten zich in voor de behartiging van Arabische belangen, een machtig Arabië. Maar daar eindigt de overeenkomst ook: Lawrence streed zij aan zij met de Bedoeïenen voor een onafhankelijke Arabische natie terwijl Kushner zich aan de zijde van een meedogenloze despoot schaarde: kroonprins MBS van Saoedi-Arabië, met als enige oogmerk het in de wacht slepen van lucratieve wapenleveringscontracten; inmiddels ter hoogte van 110 miljard dollar, en voor de komende tien jaar nog eens 350 miljard dollar. Wapenleveringen die als enige doel kunnen hebben om ingezet te worden tegen de gemeenschappelijke vijand van de VS en de Saoedi’s: de sjiitische republiek Iran.

666 Fifth Avenue

Hoe nu verder?

We hebben gezien dat nagenoeg alle westerse interventies, waarvan hierboven nog maar een klein deel is belicht, niet hebben geleid tot het beoogde doel. Alle tot dusver geschreven ‘routekaarten’ hebben nog niet geleid naar de plaats van bestemming, het vreedzaam naast elkaar leven van verschillende bevolkingsgroepen. Integendeel, het lerend effect van al deze mislukte pogingen lijkt nog steeds niet overal te zijn doorgedrongen en met name de Amerikaanse Midden-Oosten politiek begint op een ongeleid projectiel te gelijken. Voorbeelden daarvan zijn de onvoorwaardelijke steun aan de politiek van premier Benjamin Netanyahu, tot en met de op handen zijnde annexatie door Israël van de Westoever, het opzeggen van de overeenkomst met Iran, en de ongebreidelde wapenleveranties aan Saoedi-Arabië, waar de macht in handen is van een impulsieve despoot die er geen geheim van heeft gemaakt ook militair met Iran te willen afrekenen. Maar een poging tot een van buitenaf in gang gezette regime-change in Teheran zou wel eens catastrofale gevolgen kunnen hebben. Vooralsnog lijkt niets of niemand de koers van MBS en Trump te kunnen veranderen. Van Europa valt weinig te verwachten, niet in militair opzicht en niet in diplomatiek opzicht. Het oude continent is meer met zichzelf bezig dan met verstandige buitenlandse politiek, en hetzelfde geldt voor individuele Europese naties. De laatste onberekenbare factor in dit geheel is de impact van het coronavirus, wat zowel in de VS als in Europa, Israel en Iran grote gevolgen heeft gehad, en waarvan de uitkomst op dit moment nog ongewis is en de economische schade niet is te overzien. De vraag of het om wat voor reden dan ook op middellange termijn tot een wijziging ten goede in de Midden-Oosten politiek van het Westen zal leiden is nog in nevelen gehuld. Mogelijk kan het een trigger zijn voor een reset van de sociaaleconomische verhoudingen in de wereld. Het einde van het oude beleid van machtspolitiek en roofkapitalisme, dat een paar superrijken steeds rijker maakt en armen nog armer en afhankelijker laat worden, lijkt aanstaande. Laten we hopen dat er in dat opzicht nog iets van een blessing in disguise uit corona kan voortkomen.

Eindnoten: 1. Bij het uitbreken van WO I stonden twee verdragsorganisaties tegenover elkaar: de Triple Entente bestaande uit Groot-Brittannië, Frankrijk en het tsaristische Rusland. De tegenstanders waren de Centralen: Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse rijk. 2. Een van de oorspronkelijke doelstellingen van IS was het terugkeren naar de grenzen van voor Sykes-Picot, aldus voorman Abu Bakr in een speech van juli 2014 in Mosul. 3. De eigenlijke kroonprins, zijn oudere halfbroer Mohammed bin Nayef, werd opgepakt en moest onder druk zijn aspiraties voor de troon opgeven en zijn titel als kroonprins inleveren. 4. In een interview met The Atlantic van 2 april 2018. 5. Nadat zijn vader Charles in 2005 tot een gevangenisstraf van twee jaar was veroordeeld wegens fraude, nam zijn zoon Jared het bedrijf Kushner Companies over. De firma kocht in 2007 een pand in Manhattan, 666 Fifth Avenue voor 1.8 miljard dollar, maar kon de daaruit voortvloeiende verplichtingen niet voldoen. Kushner heeft tot in 2017 in Qatar naar fondsen gezocht ter hoogte van 1.4 miljard dollar om de financiering van dit pand te kunnen opbrengen. Onderhandelingen met de minister van financiën Ali Sharif al-Emadi mislukten echter. Kort daarna kreeg Qatar de toorn van Saoedi-Arabië en de familie Trump over zich heen in de vorm van een boycot van het land. Korte tijd later nam Brookfield Property Partners, een investeringsvehikel van de Qatarese regering, alsnog de financiering van 666 Fifth Avenue op zich. Het persoonlijk vermogen van Kushner wordt geschat op ca. 800 miljoen dollar (volgens Fforbes). Tot aan de kandidatuur van schoonvader Donald was Jared sinds zijn jeugd lid van de Democratische partij en heeft hij financieel bijgedragen aan o.a. de verkiezingscampagne van Hillary Clinton in 2008. Na zijn aantreden als Senior Advisor to the President werd hem geen Top Secret clearance toegekend wegens zijn contacten met o.a. de Russische ambassadeur Kislyak. Nadat zijn schoonvader hierin, hoogst ongebruikelijk, had geïntervenieerd werd hem deze clearance alsnog toegekend. 6. Deze wetgeving kwam tot stand nadat de toenmalige president John F. Kennedy in 1961 zijn broer Robert als minister van Justitie opnam in zijn kabinet.

Geraadpleegde literatuur o.a.:

  • Armageddon im Orient, Michael Lüders, 2018
  • The Atlantic, 2 april 2018
  • Israel en de Palestijnse gebieden, Baars en v.d. Donk, 2010
  • Andere tijden, 16 mei 2016
  • De Arabische Storm, Sinan Can, 2016
  • Alles gaat voorbij, zelfs Donald Trump, Charles Groenhuijsen, 2019
  • Arabië is geen land, Esmeralda van Boon, 2015
  • The making of Donald Trump, Johnston, 2017
  • Trump under fire, Michael Wolff, 2019
  • Vuur en woede in het Witte Huis, Michael Wolff, 2017