OPINIE - BINNENLAND

Hybride conflicten vragen om hybride oplossingen

BGEN B.D. J.L.R.M. VERMEULEN

In onze maatschappij komen wij steeds vaker het woord ‘hybride’ tegen. Wij kennen het van auto’s, als ze zowel elektrisch als door een verbrandingsmotor kunnen worden aangedreven. Van oudsher kennen wij het begrip hybride uit de dierenwereld, zoals bijvoorbeeld muilezels, de kruising van een paard met een ezel. Bij de plantenveredeling is het kruisen van soorten tegenwoordig de meest gebruikte methode om sterkere gewassen te kweken. De definitie van hybride luidt dan ook: Een nauwe vermenging van ongelijksoortige zaken.

In de gehele veiligheidssector zien wij tegenwoordig hybride dreigingen en het begin van hybride antwoorden daarop. Zo was bijvoorbeeld bij het Alfa-onderzoek in Oss en omgeving de invoer en verkoop van drugs, witwassen en het intimideren van personen door te dreigen met geweld aan de orde. Als reactie hierop volgde de vergaande, maar tijdelijke, samenwerking van veiligheids- en opsporingsdiensten als politie en justitie, de FIOD, Defensie, de KMar, de douane, etc. Bij de opsporing, arrestatie en uitlevering van Ridouan Taghi, die werd gezocht door Nederland en Marokko, werd hetzelfde patroon in een internationale omgeving toegepast. Hij was ondergedoken en bestuurde zijn organisatie vanuit een ander land. Naast de eerder genoemde veiligheidsdiensten waren ook de AIVD en de MIVD hier in hoge mate bij betrokken. De ministeries van Buitenlandse zaken en Justitie en Veiligheid leverden op departementaal niveau hun bijdrage.

De Gerasimov-doctrine, genoemd naar Valery Gerasimov, stafchef van de Russische strijdkrachten, beschrijft hoe via cyber, de manipulatie van verkiezingen, het tegen elkaar opzetten van bevolkingsgroepen en regeringen, de verspreiding van fake news, terroristische aanslagen en het opleggen van economische sancties, conflicten zoveel mogelijk zonder herkenbaar militair geweld kunnen worden beslecht en politieke doelen kunnen worden bereikt. De zogeheten ‘groene mannetjes’ die betrokken waren bij de annexatie van de Krim vormden een typische exponent van de Gerasimov-doctrine.

Wanneer er in Nederland aanslagen tegen elektriciteitscentrales zouden worden gepleegd, dan zou het hele land, mogelijk langdurig, worden platgelegd. Niet alleen zou er grote economische schade ontstaan, maar het zou zeker ook tot chaos en rellen leiden als er geen drinkwater meer uit de kraan zou komen, geen geld meer uit de pinautomaat, en het mobiele telefoonverkeer uitgevallen zou zijn.

En dan hebben wij het nog niet over de specifieke cyberdreigingen gehad. Onlangs werden een middelgrote stad en een ziekenhuis lamgelegd en tijdens de kerstdagen van 2019 was de universiteit van Maastricht het slachtoffer geworden van gijzelsoftware. De dreigingen zijn actueel, reëel, grensoverschrijdend en betreffen een breed spectrum. Verdedigen ertegen is een, maar wat is er bij wijze van preventie nodig om zo goed mogelijk voorbereid te zijn?

Valery Gerasimov, (vermeend) auteur van de gelijknamige
doctrine (foto: Wikimedia Commons)

Hybride samenwerking, met behoud van kennis en kunde, moet de toekomst worden.

Hybride dreigingen behoeven hybride antwoorden, zowel binnen Nederland als daarbuiten. Een nauwe vermenging van ongelijksoortige zaken dus. De vraag is hoe van het werken en denken in zuilen, in stovepipes, over te gaan naar het integreren van de kennis en de capaciteiten van alle betrokken partners. Geen competitie, maar samenwerken, elkaar aanvullen in kennis en capaciteiten met begrip en respect voor elkaars kennis en cultuur. Veranderingen kunnen alleen door mensen teweeg worden gebracht. Een nauwe vermenging, zoals in het voorbeeld van de muilezel lukt alleen als paard en ezel bij elkaar worden gebracht; in het geval van de veredeling van plantensoorten als de zaden met elkaar worden vermengd. De concrete vraag die dan rijst is hoe de mensen uit de verschillende disciplines bij elkaar te brengen. Het antwoord hierop moet volgens mij zijn het zoveel mogelijk gezamenlijk opleiden van mensen, het plaatsen van mensen in elkaars organisatie en het van elkaar overnemen van personeel. Dat moet de katalysator worden van een hybride samenwerking, met behoud van specifieke kennis en kunde, maar ook met inzicht en begrip voor elkaars mogelijkheden.

Dat moet de toekomst worden, wie begint?