VAN DE VOORZITTER

Defensie, de economische gevolgen van de coronacrisis en de kansen

BGEN B.D. J.L.R.M. VERMEULEN

Van nature zijn Nederlanders, wellicht als gevolg van hun calvinistische achtergrond, geneigd om problemen op de voorgrond te zetten en te weinig oog te hebben voor de geboden kansen. In dit artikel wil ik graag de kansen een prominente plaats geven. Dat is toch veel leuker en brengt bovendien ook nog wat zonneschijn in dit aparte tijdperk.

Vrijwel elke dag worden kranten en andere media gevuld met de ellende die werd veroorzaakt door de coronacrisis. Aanvankelijk lag het zwaartepunt op de vele ziekenhuisopnames, het dreigende tekort aan bedden op de intensive care afdelingen en de vele sterfgevallen. Nu gaat het met name over de economische schade. Maar hier liggen voor Defensie ook kansen. Minister Wiebes heeft zich meermaals laten ontvallen dat Nederland zich uit deze crisis moet investeren. Voorafgaande aan de miljoenennota werd al gesproken over een Nationaal Groeifonds ten bedrage van twintig miljard euro voor de komende vijf jaar, in de pers al het Wopke-Wiebes-fonds genaamd. En iedereen weet dat de overheidsfinanciën pas echt blijvend geraakt gaan worden als de werkloosheid te hoog en blijvend gaat oplopen. Dat kost geld aan uitkeringen, maar ook aan verminderde btw-opbrengsten. Eruit investeren betekent niets anders dan zoveel mogelijk banen behouden.

Laten wij het eerste punt eens bij de kop pakken. Alle deskundigen zijn het erover eens dat de werkloosheid voor een belangrijk deel bij jongeren zal komen te liggen. Defensie heeft negenduizend vacatures; dat betekent dat Defensie aan ca. negenduizend jongeren een baan zou kunnen bieden, een vak kan laten leren of een geleerd vak in de praktijk kan laten brengen. Door karaktervorming tijdens de militaire opleiding zal een groot deel van deze jongeren later meer en betere kansen krijgen op de arbeidsmarkt, iets waarbij Defensie een helpende hand kan bieden. Ik hoop wel dat Defensie het benodigde budget daarvoor beschikbaar stelt en blijft stellen. Nu zie ik een tendens om deze gelden anders te besteden.

Een andere optie is om achterstallige investeringen met behulp van het Wopke-Wiebes-fonds naar voren te halen. Er bestaat een grote achterstand op het gebied van de infrastructuur bij Defensie. Bouwen en renoveren kan door tal van Nederlandse bedrijven met Nederlands personeel worden uitgevoerd. De gevolgen voor de schatkist zijn dan evident: het zijn immers Nederlandse bedrijven die hier belasting betalen. Grote aannemers besteden veel taken uit aan kleinere aannemers, specialistische bedrijven en kleinere ondernemers en zzp’ers. Met name onze midden- en kleinbedrijven (het MKB, de motor onder de banengroei in Nederland), worden zo geholpen. Er worden goederen verwerkt, er wordt btw afgedragen en, last but not least, het zijn Nederlandse werknemers en hun gezinnen die hun inkomens grotendeels hier in Nederland besteden. Daardoor zullen er minder uitkeringen nodig zijn. Hoe mooi wil je het hebben? Het overdadig geïnde vredesdividend en de door de bezuinigingen van de laatste decennia opgelopen achterstand kan met gebruik van het Wopke-Wiebes-fonds voor een groot deel teniet worden gedaan. Eenzelfde redenering kan worden gevolgd voor de kledingindustrie, deels voor scheepsbouw en voor compensatieorders: haal de investeringen naar voren. Gebruik dit fonds om te investeren in Nederland.

Ik zou een lans willen breken voor Defensie en de energietransitie. Defensie heeft honderden infralocaties, heeft vele terreinen in gebruik en is een grootverbruiker van energie. In het kader van de energietransitie zouden de gelden uit het fonds kunnen worden gebruikt om het opwekken van energie op infrastructuur en terreinen van Defensie te optimaliseren. Zo zou men de defensielocaties meer energieneutraal kunnen maken. Er zou steun kunnen komen om samen met de industrie, zoals Daf of Scania en de technische universiteiten van ons land, werk te maken van de overgang van fossiele brandstoffen naar waterstof bij defensievoertuigen. Dan zou de druk op de brandstoftoevoer tijdens missies ook navenant verminderd kunnen worden. Samen hierin investeren en samen de revenuen oogsten.

De moraal van mijn verhaal

Ik hoop niet dat Defensie weer als een soort Calimero gaat rondkijken, om pas nadat alle gelden zijn verdeeld, zich te gaan roeren om ook mee te delen in de beschikbare fondsen. Defensie kan fundamenteel bijdragen aan banenbehoud en banengroei in Nederland. Zowel via de eigen vacatures bij Defensie, maar ook door investeringen naar voren te halen. Maar met name zou er een bijdrage mogelijk zijn om samen met de industrie en de universiteiten te bezien hoe Defensie de energietransitie zou kunnen stimuleren. Als geen andere overheidsinstelling beschikt Defensie over veel infrastructuur en terreinen en als weinig andere organisaties heeft Defensie zoveel energieslurpers in de inventaris. Het zou ons veel waard zijn om deze energie niet over duizenden kilometers en tegen hoge kosten te laten aanvoeren: er zijn kansen genoeg.

De vraag is nu, hoe zetten wij Defensie op de voorpagina?