Column

door Tom Kofman

Denderende rendementen

Het weer hier in Bujaleuf (Limousin) is al net zo miserabel als in de lage landen. Niet koud, veel neerslag en zonder steun van de maan is het platteland des nachts ondergedompeld in duisternis. Positief is wel dat er hier veel minder wind is. Koester je zegeningen. Ik verlang overigens naar een ouderwetse Hollandse winter… De laatste formaties kraanvogels zijn vorige week overgetrokken op weg naar het Noorden. Het was weer een majestueus luister- en kijkgenoegen.

ITerug naar het front van pensioenen, rendementen en politiek gekonkel. Volgens de Telegraaf staat ons een ommezwaai zijdens D66 minister Wouter Koolmees te wachten. De verkiezingen komen in het zicht en de partij van de immer irritante voorman Rob Jetten staat (terecht…) op fors verlies in de peilingen. Dan moet je toch wat doen om stemmen te trekken! Koolmees zou voornemens zijn om de risicoloze rekenrente van haar heiligheid te ontdoen, waar dan minder pensioenzekerheid tegenover komt te staan. Flauwekul, want die pensioenzekerheid (de welvaartsvaste versie) is al meer dan tien jaar geleden gesneuveld. Benieuwd welk gevild konijn Koolmees uit de hoge hoed gaat toveren. Mijn perceptie: fixeren op indexeren en repareren… Laat ik eens kijken naar de denderende beleggingsrendementen van de grootste pensioenfondsen over 2019!

ABP + 16,8% (*) PFZW + 18,8% PME + 18,1% PMT + 18,1% BPF Bouw + 17,6% (*)

Eerlijkheidshalve zij vermeld dat de resultaten over 2018 er anders uitzagen! Wat deed de rente door de eeuwen heen? Volgens de YALE-econoom Paul Schmelzing is de mensheid al 500 jaar op weg naar nul procent rente! De lage rente zou een blijvend fenomeen zijn. Schmelzing heeft de rente in kaart gebracht over en periode van 708 jaar (1310 – 2018).

(*) Dekkingsgraad a.g.v. de risicoloze rekenrente op 31.12.2019 niet meer dan 97,8%.

De reële rente stevent sinds de veertiende eeuw met een gemiddelde van 0,016 procentpunt per jaar op het nulpunt af… De consequenties zouden wegkwijnende pensioenen, zeepbellen op de beurzen en uit de hand lopende schulden zijn. Lenen kost heden ten dage bijna niets of levert geld op. Kijk naar de Nederlandse staat die dankzij de negatieve rente beloond wordt voor het maken van schulden. De tandem inflatie en de niet-bestaande spaarrente maakt het smijten met geld slimmer dan sparen. Er zijn nu drie zekerheden in het leven, te weten: je betaalt belasting, je gaat dood en er is een ultra-lage rente… Dat de rente al zo lang een dalende lijn vertoont zou komen door de accumulatie van kapitaal. Geld dat zich ophoopt in de economie door dit niet uit te geven, maar door te sparen en te investeren. Een proces dat al begon eind vijftiende eeuw in de grote handelssteden. Rond 1500 staken mensen massaal hun geld in schuldpapier, waardoor de rente scherp daalde. Dit verschijnsel is ook nu nog actueel. Heeft een centrale bank nog nut? Volgens Schmelzing kan op korte of middellange termijn een juiste mix van overheidsinvesteringen en rentebeleid een positieve uitwerking hebben. Edoch, gezien de historische trend zal het probleem van de lage rente op een gegeven moment toch terugkeren. Echter, zoveel economen, zoveel zinnen! Cult econoom Thomas Piketty is het op veel punten niet eens met Schmelzing en stelt o.a. dat het rendement op kapitaal groter is dan de economische groei, hetgeen een groeiende ongelijkheid zou veroorzaken tussen mensen met veel en weinig vermogen. Volgens Piketty is het rendement op kapitaal vrijwel stabiel, te weten 4 à 5 procent in de 18e en 19e eeuw en nu 3 à 4 procent.

De discussie wringt, want de een heeft het over schatkistpapier of rente op de staatsschuld en de ander over het gemiddelde rendement op het bezit van vermogenden!

Bronnen: 50Plus en VK